Châu Á – Thái Bình Dương vượt mốc 1 nghìn tỷ USD: Vì sao thương mại điện tử xuyên biên giới vẫn ì ạch?

Năm 2024, thị trường thương mại điện tử tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương (trừ Trung Quốc) chính thức vượt mốc 1,1 nghìn tỷ USD, trở thành khu vực có quy mô e-commerce lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, đằng sau con số ấn tượng này lại là một nghịch lý: chỉ 11% giao dịch đến từ mua sắm xuyên biên giới (cross-border) – thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 16% của Mỹ Latin và 14% ở Châu Âu

Vì sao một khu vực với dân số trẻ, hạ tầng logistics ngày càng cải thiện và cơn khát hàng hóa quốc tế lại chưa bùng nổ mạnh mẽ về cross-border e-commerce?

Người tiêu dùng vẫn chuộng hàng nội địa

Một trong những nguyên nhân lớn nhất nằm ở hành vi tiêu dùng. Báo cáo cho thấy, tại các thị trường như Indonesia, Philippines hay Việt Nam, người dùng internet vẫn ưu tiên các sàn thương mại điện tử nội địa như Shopee, Lazada, Tokopedia hơn là mua sắm trực tiếp từ nước ngoài.

Lý do không chỉ vì giá cả cạnh tranh, mà còn đến từ niềm tin: người tiêu dùng cảm thấy an toàn hơn khi được hỗ trợ bởi dịch vụ khách hàng bản địa, chính sách hoàn trả rõ ràng, và giao hàng nhanh chóng.

Rào cản logistics và thuế quan

Mặc dù khu vực APAC có nhiều tiến bộ về logistics, giao hàng xuyên biên giới vẫn tốn kém và chậm hơn nhiều so với nội địa. Chi phí vận chuyển quốc tế, thuế nhập khẩu và thủ tục hải quan khiến giá hàng cross-border thường cao hơn, làm giảm động lực mua sắm.

Ví dụ, ở Ấn Độ và Philippines, người tiêu dùng quen với hình thức COD (Cash on Delivery), trong khi cross-border lại thường yêu cầu thanh toán online trước. Điều này vô tình tạo thêm rào cản tâm lý.

Thói quen thanh toán khác biệt

Sự phát triển của ví điện tử và ngân hàng số tại Đông Nam Á (chiếm tới 35% giao dịch ở Indonesia, 34% ở Philippines)

là một điểm sáng, nhưng lại chủ yếu phục vụ cho giao dịch nội địa. Thanh toán quốc tế qua Visa/Mastercard chưa phổ biến ở nhiều nước, làm cross-border e-commerce khó tăng trưởng nhanh.

Cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam

Nghịch lý này mở ra một cơ hội đáng kể cho doanh nghiệp Việt Nam. Nếu biết tận dụng thương mại điện tử xuyên biên giới, đặc biệt ở các ngành có lợi thế như thời trang, nông sản chế biến, thủ công mỹ nghệ, doanh nghiệp Việt có thể tiếp cận lượng khách hàng khổng lồ từ Nhật, Hàn Quốc hay Úc – những nơi nhu cầu hàng “Made in Vietnam” đang tăng.

Đồng thời, các sàn như Shopee, TikTok Shop hay Lazada đều đang đầu tư mạnh vào mảng cross-border, giúp quy trình xuất khẩu nhỏ lẻ trở nên dễ dàng hơn cho nhà bán hàng cá nhân.

Kết luận

Châu Á – Thái Bình Dương đã bước vào kỷ nguyên e-commerce nghìn tỷ USD, nhưng cross-border vẫn là “miếng bánh bỏ ngỏ”. Để thị trường này thực sự bùng nổ, cần giải quyết đồng thời ba yếu tố: niềm tin người tiêu dùng, chi phí logistics và khả năng thanh toán quốc tế.

Với doanh nghiệp Việt Nam, đây là thời điểm thích hợp để nhìn xa hơn thị trường nội địa, thử sức với thương mại điện tử xuyên biên giới – nơi tiềm năng còn rất lớn nhưng chưa được khai phá đúng mức.