Sự bùng nổ của ví điện tử và ngân hàng số: Đông Nam Á đang “vượt mặt” thẻ tín dụng

Nếu ở Mỹ hay châu Âu, thẻ tín dụng từng là biểu tượng của sự hiện đại và tự do tài chính, thì tại Đông Nam Á, biểu tượng đó đang dần nhường chỗ cho ví điện tử và ngân hàng số.

Con số biết nói: tại Indonesia, 35% giao dịch thương mại điện tử được thực hiện qua ví điện tử; ở Philippines là 34%; Malaysia 25%; và Việt Nam 18%. Những tỷ lệ này tuy khác nhau, nhưng cùng kể chung một câu chuyện: người tiêu dùng Đông Nam Á không còn xem thẻ tín dụng là “cửa ngõ” duy nhất để tiếp cận thế giới mua sắm trực tuyến.

Vì sao ví điện tử lại “lên ngôi”?

Câu trả lời nằm ở ba yếu tố: tiện lợi, phổ cập, và bản địa hóa.

• Tiện lợi: chỉ cần một chiếc smartphone, người dùng có thể thanh toán từ tách cà phê, cuốc xe công nghệ, cho tới đơn hàng vài triệu đồng mà không cần nhập dãy số dài ngoằng trên thẻ.

• Phổ cập: khác với thẻ tín dụng vốn yêu cầu lịch sử tín dụng và thu nhập ổn định, ví điện tử mở rộng cánh cửa cho cả sinh viên, người lao động tự do, hay những ai chưa có tài khoản ngân hàng.

• Bản địa hóa: các nền tảng nội địa như GoPay (Indonesia), GCash (Philippines), Momo (Việt Nam) am hiểu thị trường, tung ra vô số khuyến mãi, hoàn tiền, liên kết với dịch vụ bản địa – thứ mà Visa hay Mastercard khó lòng cạnh tranh trực diện.

Câu chuyện tài chính toàn diện

Ví điện tử không chỉ là công cụ thanh toán. Nó còn là cánh cửa đưa hàng triệu người lần đầu tiếp cận hệ thống tài chính. Ở Philippines, GCash được coi như “tài khoản ngân hàng đầu tiên” của nhiều người. Tại Việt Nam, Momo hay ZaloPay không chỉ giúp thanh toán hóa đơn mà còn tích hợp đầu tư, bảo hiểm, tiết kiệm.

Điều này đặt ra một viễn cảnh thú vị: thay vì đi theo con đường “thẻ tín dụng → ngân hàng số” như phương Tây, Đông Nam Á đang trực tiếp nhảy sang kỷ nguyên mobile-first finance – tài chính bắt đầu từ chiếc điện thoại.

Visa, Mastercard: kẻ “chịu trận”?

Không thể nói các ông lớn quốc tế bị bỏ lại phía sau. Họ vẫn giữ vai trò xương sống trong hệ thống thanh toán toàn cầu. Nhưng tại Đông Nam Á, ảnh hưởng của họ đã và đang bị thách thức rõ rệt. Khi người tiêu dùng quen với việc quét QR code hay dùng ví điện tử để trả góp, chiếc thẻ nhựa trong ví ngày càng ít được rút ra.

Tương lai: cuộc chơi còn dài

Liệu ví điện tử và ngân hàng số có thực sự “vượt mặt” thẻ tín dụng? Ở một khía cạnh, câu trả lời là có – bởi chúng đang trở thành lựa chọn mặc định của số đông người dùng. Nhưng ở khía cạnh khác, đây không hẳn là cuộc chiến triệt tiêu, mà là sự tái định hình hệ sinh thái thanh toán. Các nền tảng quốc tế buộc phải tìm cách bắt tay với các ví nội địa, thay vì đối đầu trực diện.

Tóm lại: Câu chuyện Đông Nam Á không chỉ là sự bùng nổ của công nghệ thanh toán, mà còn là minh chứng cho một con đường phát triển khác biệt: từ ví điện tử đi thẳng đến tài chính toàn diện, bỏ qua giai đoạn “thẻ tín dụng thống trị”. Và đó mới là điều khiến thế giới phải nhìn lại.